______________________________________________________________
OLAY 3
HİZMET SÖZLEŞMESİNİN TÜRLERİ, ŞEKİL
______________________________________________________________

          (İ), bir yem fabrikası sahibidir. Fabrikasında çalıştırmak üzere muhasebeci (A), boyacı (B), bekçi (C) ve vasıfsız işçi (D) ile iş sözleşmeleri yapmıştır
.         (İ) ile (D) arasında iş sözleşmesinin otuz yıl, (A) ile olan hizmet sözleşmesinin sekiz ay süreceği ve (A)’nın her gün 4 saat çalışacağı; (B) ile olan iş sözleşmesinin yem fabrikasının bürolarının boyama işi ile sınırlı olacağı kararlaştırılmıştır. (B) aslında on günde bitebilecek olan bu işi, 45 günde tamamlamıştır.
         (İ) ile (C) arasında yapılan iş sözleşmesine süre açısından bir kayıt konulmamış, ilk dört ayının dememe süresi olduğu kararlaştırılmıştır.
         İşveren, fabrikada üretilen yemlerin kamyonlara yükletilmesi işinde çalışmak üzere (E) ile anlaşmıştır. (E) kendisinden başka (F), (G), (H) ve (I)’nın da işyerine gelerek çalışacaklarını taahhüt etmiştir. SORU: Olaydaki iş sözleşmelerinin türlerini belirleyerek bunlar hakkında bilgi veriniz. Bu sözleşmelerden hangilerinin yazılı şekilde yapılması gerekir?  

YANITLAR

          (İ) ile boyacı (B) arasındaki arasındaki sözleşme belirli süreli iş sözleşmesidir. İş K. m. 11/1’e göre, belirli iş sözleşmesi, ancak belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması ya da belli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşulların varlığı durumunda yapılabilir.. Bir sözleşmeye tarih koymak, onu belirli süreli hale getirmez. Olayımızda da bir boya işi vardır ve bu da bir süre sonra sona erecektir. Kanunda, belirli süreli iş sözleşmesi yapmak sınırlandırılmıştır. Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler için kanunda farklı düzenlemeler getirilmiştir. Mesela, belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler iş güvencesinden yararlanamaz, süre bittiğinde kıdem tazminatı alamaz. H. Hâdi SÜMER’e göre, süresi ne olursa olsun, belirli süreli iş sözleşmesi yazılı olarak yapılmalıdır (İş K. m.8). Fatih UŞAN’a göre ise, belirli süreli iş sözleşmesi 1 yıl ve daha uzun süreli değilse, yazılı yapılması şart değildir (İş K. m.11).

         Cağrı üzerine çalışmaya dayalı iş sözleşmesi, yeni İş Kanunu ile getirilmiş bir iş sözleşmesi türüdür. İş K. m. 14/1’e göre, çağrı üzerine çalışmaya dayalı iş sözleşmesi, işçinin yapmayı üstlendiği işle ilgili olarak kendisine ihtiyaç duyulması halinde iş görme ediminin yerine getirileceğinin kararlaştırıldığı iş ilişkisi, çağrı üzerine çalışmaya dayalı kısmi süreli bir iş sözleşmesidir. Bu sözleşmenin yazılı yapılması gerekir. H. Hâdi SÜMER’e göre, haftalık çalışma saatleri taraflarca serbestçe belirlenebilir. Kanunda yazılı 20 saatlik süre bir yedek hukuk normudur ve taraflar bunu arttırabilir ya da azaltabilirler. Ayrıca, m. 14/3’teki diğer süreler de (4 gün, 4 saat) arttırılabileceği gibi azaltılabilir de. Son olarak, çağrı üzerine çalışmaya dayalı iş sözleşmesinde işçi, çalıştırılsın ya da çalıştırılmasın ücrete hak kazanır.

         (İ) ile (C) arasında deneme süreli iş sözleşmesi yapılmıştır. Bu sözleşme türü İş K. m. 15’te düzenlenmiştir. Bir iş sözleşmesine deneme süresi konulabilmesi için, sözleşmenin belirli ya da belirsiz süreli olmasının bir önemi yoktur. Deneme süresi, en çok 2 ay olarak belirlenebilir. Toplu iş sözleşmelerinde ise en çok 4 aydır. Deneme süresi içinde taraflar, iş sözleşmesini bir neden göstermeksizin bildirimsiz ve tazminatsız feshedebilirler. Deneme süresinin bitmesinden sonra iş sözleşmesi devam ediyorsa, işçinin hakları bakımından, iş sözleşmesi, ilk işe başlama tarihinden itibaren hüküm ve sonuç doğurur.

         (İ) ile (A) arasında belirlenen sözleşme ise, kısmi süreli iş sözleşmesidir (İş K. m. 13). Bu sözleşme türünde işçinin çalışma süresi, tam süreli işçiye göre daha az belirlenmiştir. Kısmi süreli işçinin ücret ve diğer parasal hakları, tam süreli işçinin çalışma saatine göre ücretine oranlanarak hesaplanır.

         Son olarak, (İ)’nin (E) ile yaptığı iş akdi de, takım sözleşmesi ile oluşturulan iş sözleşmesidir. Birden çok işçinin meydana getirdiği bir takımı temsilen, bu işçilerden birinin, takım kılavuzu sıfatıyla işverenle yaptığı sözleşmeye takım sözleşmesi denir (İş K. m. 16/1). Takım kılavuzu, bu sözleşmeyi yapmakla, takımda yer alan diğer işçilerin gelip çalışacaklarını taahhüt eder. Takım sözleşmesinin mutlaka yazılı yapılması ve her işçinin kimliği ile alacağı ücretin de gösterilmesi şarttır. Takımda yer alan işçilerden her birinin işe başlamasıyla, o işçiyle işveren arasında takım sözleşmesinde belirlenen koşullarla bir iş sözleşmesi kurulmuş sayılır. Takımdaki işçilerin işe başlamamalarından ise takım kılavuzu, BK m. 110 (başkasının fiilini taahhüt) gereği sorumludur. Takım kılavuzu için, takımdaki işçilerin ücretlerinden aracılık vs adı altında kesinti yapılamaz.  

ÇIKMIŞ
SINAV SORUSU : Toplu iş sözleşmesinde deneme süresi 3 ay olarak kararlaştırılabilir mi?

Cevap : Kanundaki dört aylık süre, azami sınırdır. Bunun altında bir süre elbette ki belirlenebilir. Ayrıca, sürenin kısalması, işçinin de lehinedir.

Bu yazıya ilk yorumu yazın

Yorum yaz

Lütfen yorumunuzun yazının konusu ile alakalı olmasına dikkat edin. Kişisel hakaret içeren yorumlar silinecektir. Reklam amaçlı yorumlar silinecektir. Üye olmayan ziyaretçilerimiz de yorum yazabilirler. Ancak spam'lere engel olmak amacıyla yazılan yorumlar yönetim tarafından onaylandıktan sonra yayına verilecektir. Anlayışınız için teşekkür ederiz.
İsim:
E-posta:
Web sayfası:
Yorum:
	Ek yorumlar konusunda bana e-posta aracılığı ile ulaşılmasını istiyorum.