_____________________________________________________________
OLAY 2
ASIL İŞVEREN - ALT İŞVEREN İLİŞKİSİ
_____________________________________________________________

             (İ),kendisine ait dokuma fabrikasının iplik boyama ünitesini (A)’ya devretmiştir. (A), yanında çalıştırdığı on işçiyle fabrikada üretilen ipliklerin boyama işini üstlenmiştir.
            Fabrikanın temizlik işleri her hafta (B)’ye ait temizlik firmasının çalışanlarınca yapılmaktadır.
            Fabrikanın bahçesinde yapılacak olan ek binanın yapım işi (İ) tarafından müteahhit (C)’ye verilmiştir.
            İşyerinde üretilmekte olan ürünlerin konulacağı kutular (D) tarafından kendisine ait işyerinde yapılmaktadır.
            İşyerinin çay ocağı (E)’ye kiralanmıştır. (E), bu çay ocağını tek başına işletmektedir.
            (İ), kendisine ait olan fabrikaya yakın mesafede bulunan arsa üzerinde kendisi için yapılacak özel konut yapım işini de müteahhit (C)’ye vermiştir. 

1)     (İ) ile (A), (B), (C), (D) ve (E) arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisi kurulmuş mudur?

2)    İplik boyama ünitesinde çalışan (F), (A)’nın kendisine hak ettiği halde ödemediği ücretini (İ)’den isteyebilir mi?

3)    (İ) ile (A) arasında yapılan sözleşmede (A)’nın işçilerine karşı olan yükümlülüklerinden tamamen (A)’nın sorumlu olduğu ve (İ)’nin hiçbir sorumluluğunun bulunmadığı yolunda hüküm yer alsaydı, yukarıdaki soruya vereceğiniz cevap değişir miydi?

4)    (İ)’nin, (A)’ya iplik boyama işine karşılık ödeyeceği miktardan (A)’nın çalıştırdığı işçilere ödemesi gerektiği halde ödemediği ücretleri kesme ve işçilere ödeme yetkisi var mıdır?  

YANITLAR

 1) Alt işveren kavramı İş K. m. 2/6’da tanımlanmıştır. Buna göre; bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan iş ilişkisine asıl işveren - alt işveren ilişkisi denir. Alt işveren ilişkisinin kurulabilmesi için, işverenin yürüttüğü işte veya işin bir kısmında işletmenin ve işin gereği ya da teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir durumun ortaya çıkmış olması gerekir. Ayrıca, alt işveren sayılabilmek için, alt işverenin asıl işverenden iş almış ve işçilerini aldığı işte çalıştırması da gereklidir. Bu bilgiler ışığında:  
(A) açısından    : (A), kendi işçilerini (İ)’ni dokuma fabrikasında çalıştırmaktadır. (İ)’nin kendisine ait işçileri de vardır. Olayımızda iplik boyama işinin tamamı (A)’ya verilmiştir. (A) da bu iş için sürekli olarak aynı işçileri fabrikada çalıştırıyorsa, (İ) ile (A) arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisi kurulmuştur. 
(B) açısından    : Temizlik işi yardımcı bir iş olup, uzmanlık gerektirmez ve münhasıran bir iş de değildir. Olayımızda temizlik işi haftada bir yapılmaktadır. Bu nedenle (İ) ile (B) arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisi yoktur. 
(C) açısından    : (C) burada iki iş yapmaktadır. Fabrikanın yanında ek bir bina inşaatı yaptırmak ve kendisine ait bir arsa üzerinde özel bir konut yaptırmak. Öncelikle, özel konut inşaatının yapılan işle herhangi bir alakası yoktur. Bu nedenle yapılan özel konut inşaatı açısından asıl işveren - alt işveren ilişkisi kurulmamıştır. Fabrika bahçesinde ek bir bina inşaatının ise, asıl işle bir ilgisi yoktur. Zira, asıl iş, iplik üretmek olup, binanın yapılmasının doğrudan üretimle bir ilgisi bulunmamaktadır. Bu iş bir yardımcı iş de değildir. Bu nedenlerle (İ) ile (C) arasında bu açıdan da bir alt işverenlik durumu oluşmamıştır. 
(D) açısından    : (D)’nin kendisine ait işçileri vardır ve doğrudan üretimle ilgili bir alanda iş almıştır. Ancak (D), aldığı bu işi kendisine ait işyerinde yapmaktadır. Asıl işveren - alt işveren ilişkisinin kurulabilmesi için ise, alınan işin, asıl işverene ait işyerinde icra edilmesi zorunludur. Bu nedenle de (İ) ile (D) arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisi yoktur. 
(E) açısından    : (E)’nin yaptığı iş, uzmanlık gerektiren bir iş değildir. Ayrıca (E)’nin yaptığı işin doğrudan üretimle ilgisi olmadığı gibi, (E) işçi çalıştırmamakta, kendisi işi yapmaktadır. Tüm bu nedenlerle de (E), alt işveren olamayacaktır. 

2)  Asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı da sorumluluğu vardır. Kanun, iş akdinin zayıf tarafı olan işçiyi korumaktadır. Bu nedenle (F), (A)’dan alamadığı ücretini (İ)’den alabilecektir. Zira, asıl işveren ile alt işveren, alt işverenin işçilerine karşı müteselsilen sorumludur.
         Asıl işverenin, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumlu olduğu bu borcun kaynağı
1      İş Kanunu
2      İş sözleşmesi
3      Alt  işverenin taraf  olduğu  toplu iş sözleşmesi olabilir.  Alt  işverenin  işçisine karşı olan borçlarından asıl işverenin sorumluluğu, olayımızda kanun gereğidir. Alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden de asıl işverenin sorumluluğunun doğduğu esası, 4857 s İş K. ile getirilmiştir. Sonuç olarak, bir hak İş K.’da düzenlenmemiş olsa, hatta iş sözleşmesinde yer almasa bile, eğer alt işverenin taraf olduğu bir toplu iş sözleşmesi varsa, bundan kaynaklanan haklardan da asıl işverenin müteselsil sorumluluğu mevcuttur.  

BİLGİ : Asıl işverenin işçilerinin taraf olduğu toplu iş sözleşmesi hükümlerinden alt işverenin işçileri yararlanamaz. 

3)  Taraflar aralarında böyle bir anlaşma yaparak (F)’nin haklarını bertaraf edemezler. Yapılan böyle bir anlaşma BK gereği ancak kendi aralarında hüküm ifade eder, yoksa (İ)’nin müteselsil sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Cezai sorumluluk açısından ise elbette ki müteselsil sorumluluk esası geçerli değildir. 

4)  İş K. m. 36’daki düzenlemeye göre; asıl işveren, alt işverenin işçilerine ödeme yapıp yapmadığını kontrol etmeli ya da ücreti ödenmeyen işçinin başvurusu üzerine, alt işverene ödeyeceği miktardan kesilmek üzere, işçiye ödeme yapar. Buna göre (İ), (A)’nın işçilerine ödemediği miktarı, (A)’ya ödeyeceği ücretten keserek işçilere ödeyecektir. Bunun için işçinin talebinin olması da şart değildir. Zira, asıl işveren, alt işverenin işçilerine ödeme yapıp yapmadığını kontrol etmek zorundadır.

Bu yazıya ilk yorumu yazın

Yorum yaz

Lütfen yorumunuzun yazının konusu ile alakalı olmasına dikkat edin. Kişisel hakaret içeren yorumlar silinecektir. Reklam amaçlı yorumlar silinecektir. Üye olmayan ziyaretçilerimiz de yorum yazabilirler. Ancak spam'lere engel olmak amacıyla yazılan yorumlar yönetim tarafından onaylandıktan sonra yayına verilecektir. Anlayışınız için teşekkür ederiz.
İsim:
E-posta:
Web sayfası:
Yorum:
	Ek yorumlar konusunda bana e-posta aracılığı ile ulaşılmasını istiyorum.