UYARI Test soruları Kemal Gözler, Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Bursa, Ekin, 2007, s.229-232’den alınmıştır. Sorular yazarın izni olmadan başka yerde kullanılamaz.
 

SORU 1: Türkiye’de siyasî partiler tarihine ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

a) İkinci meşrutiyetten sonra 1876 Kanun-u Esasîsi döneminde siyasî partiler, birer dernek (cemiyet) olarak düşünülmüş ve düzenlenmiştir.

b) 1924 Anayasası döneminde siyasî partiler, birer dernek (cemiyet) olarak düşünülmüş ve düzenlenmiştir.

c) İkinci Meşrutiyet döneminde siyasî partilerin kurulmasında “serbestlik sistemi” geçerliydi, yani siyasî partiler izin almaksızın kurulabiliyordu.

d) Cumhuriyet döneminde 1946 yılına kadar siyasî partilerin kurulmasında “izin sistemi” geçerliydi; yani bir siyasî partinin kurulabilmesi için yetkili makamların iznini alması gerekiyordu.  

e) 27 Mayıs 1960 ve 12 Eylül 1980 hükümet darbelerinden sonra, bütün siyasî partiler feshedilmiştir.

SORU 2: Siyasî partilerin kapatılması konusunda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) içtihatlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

a) AİHS’de siyasî parti kurma hürriyeti bu isim altında tanınmamıştır.

b) AİHM içtihatlarına göre, siyasî parti kurma hürriyeti, AİHS’nin 11’inci maddesinde güvence altına alınmış lan dernek kurma hürriyetinin kapsamında bulunur; bu hürriyetin sağladığı korumadan yararlanır.

*c) AİHM içtihatlarına göre parti kapatma sebeplerinin Anayasa ile belirlenmesi gereklidir.

d) AİHM içtihatlarına göre, parti kapatma, ülke bütünlüğünün korunması, millî güvenliğin sağlanması gibi meşru bir amaç gütmelidir.

e) AİHM içtihatlarına göre, parti kapatma tedbirine ancak bu tedbirin “demokratik bir toplumda gerekli” olması durumda başvurulabilir.

SORU 3: Siyasî parti kapatma davalarına ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

a) Bu davalarda Anayasa Mahkemesi, kapatılması istenen partinin devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verebileceği gibi, siyasî partinin yapılacak ilk seçimlere katılmasının yasaklanmasına da karar verebilir. XE "siyasî partinin seçimlere katılmasının yasaklanması"  

b) Siyasî parti kapatma davalarında Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.

c) Siyasî parti kapatma davaları dosya üzerinde incelenir ve karara bağlanır.

d) Siyasî parti kapatma davalarında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasî partinin genel başkanlığının veya tayin edeceği bir vekilinin savunması dinlenir.

e) Siyasî parti kapatma davasının sonucunda Anayasa Mahkemesinin vereceği kararlar kesindir.

SORU 4: Siyasî partilerin kapatılması kararının sonuçlarına ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

a) Kapatılan partinin tüzel kişiliği, kapatma kararının Resmi Gazetede yayınlandığı gün sona erer.

b) Anayasa Mahkemesi kararıyla kapatılan partinin malvarlığı hazineye geçer.

c) Bir siyasî partinin temelli kapatılmasına beyan veya faaliyetleriyle sebep olan kurucuları dahil üyeleri, Anayasa Mahkemesinin temelli kapatmaya ilişkin kesin kararının Resmî Gazetede gerekçeli olarak yayımlanmasından başlayarak beş yıl süreyle bir başka partinin kurucusu, üyesi, yöneticisi ve deneticisi olamazlar.

d) Partisinin temelli kapatılmasına beyan ve eylemleriyle sebep olduğu Anayasa Mahkemesinin temelli kapatmaya ilişkin kesin kararında belirtilen milletvekilinin milletvekilliği, bu kararın Resmî Gazetede gerekçeli olarak yayımlandığı tarihte sona erer.

e) Temelli kapatılan bir parti bir başka ad altında kurulamaz.

SORU 5: Siyasî partilerin kapatılması kararına ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

a) Anayasa Mahkemesi, bir siyasî partinin kapatılmasına ancak üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla karar verebilir.

b) Anayasa Mahkemesi, bir siyasî partinin devlet yardımından yoksun bırakılmasına ancak üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla karar verebilir.

c) Anayasa Mahkemesinin parti kapatma kararı Bakanlar Kurulu tarafından uygulanır.

d) Anayasa Mahkemesinin uygulamada kapatma davalarında ihtiyati tedbir kararı verdiği de görülmektedir.

e) Siyasî partinin “kapanması”, kapatılmasını engellemez.

SORU 6: Siyasî parti kapatma sebeplerinde sınırlılık tezi kabul edilirse aşağıdaki hangi sebepten dolayı bu partinin kapatılması mümkündür?

a) Partinin tüzüğünde saltanatın geri getirilmesinin partinin amacı olduğunun yazması.

b) Partinin ticari faaliyette bulunması.

c) Partinin temelli kapatılmasına rağmen başka bir ad altında tekrar kurulması

d) Partinin üyelerine askeri üniforma giydirmesi

e) Partinin iç yapı ve çalışmalarında demokrasi ilkesine aykırı davranması

SORU 7: Siyasî partilerin kapatılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

a) Siyasî partilerin tüzük ve programlarının Anayasanın 68’inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerine aykırı olması durumunda siyasî parti temelli kapatılır.

b)  XE "Tüzük ve Programlarının Anayasa, m.68/4’e Aykırı Olması" Bir siyasî partinin Anayasanın 68’inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerine aykırı eylemlerinden ötürü temelli kapatılmasına, ancak, onun bu nitelikteki fiillerin işlendiği bir odak haline geldiğinin Anayasa Mahkemesince tespit edilmesi halinde karar verilir

c) Yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan ve Türk uyrukluğunda olmayan gerçek ve tüzelkişilerden maddî yardım alan siyasî partiler temelli olarak kapatılır.

d) Siyasî partilerin tüzük ve programlarının Anayasanın 68’inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerine aykırı olması durumunda, Anayasa Mahkemesi, temelli kapatmaya karar verebileceği gibi, söz konusu siyasî partinin devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılmasına da karar verebilir. 

e) Anayasa Mahkemesi, yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan ve Türk uyrukluğunda olmayan gerçek ve tüzelkişilerden maddî yardım alan siyasî partileri temelli olarak kapatabileceği gibi, bu partilerin devlet yardımından yoksun bırakılmasında da karar verebilir.

SORU 8: Siyasî partilerin kapatılmasında “odak olma ölçütü”ne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

a) Odak olma ölçütü, siyasî parti yöneticilerinin eylemlerinin Anayasanın 68’inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerine aykırı olması durumunda aranır.

b) Odak olma ölçütü, siyasî parti üyelerinin eylemlerinin Anayasanın 68’inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerine aykırı olması durumunda aranır.

c) Odak olma ölçütü, siyasî partilerin tüzük ve programlarının Anayasanın 68’inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerine aykırı olması durumunda aranır.

d) Odak olma ölçütü, Anayasamızın 69’uncu maddesine 1995 anayasa değişiklikleriyle eklenmiştir.

e) Odak olma ölçütünün ne anlama geldiği Anayasanın 69’uncu maddesine 2001 yılında eklenen bir hükümle açıklanmıştır.

SORU 9: Siyasî parti yasaklarıyla ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

a) Siyasî partilerin tüzük ve programları ile eylemleri, Devletin bağımsızlığına, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, insan haklarına, eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine, millet egemenliğine, demokratik ve laik Cumhuriyet ilkelerine aykırı olamaz.

b) Siyasî partiler, yurt dışı teşkilatı kuramazlar.

c) Din, dil, ırk, mezhep ve bölge adlarıyla veya aynı anlama gelen adlarla da siyasî partiler kurulamaz.

d) Siyasî partilerin faaliyetleri, parti içi düzenlemeleri ve çalışmaları demokrasi ilkelerine uygun olur.

e) Siyasî partiler, ticarî faaliyetlere girişemezler.

SORU 10: Siyasî partilerin mali denetimiyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

a) Siyasî partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır.

b) Mali denetim sonucunda siyasî partilerin kanuna uygun olmayan gelir ve giderleri olduğu tespit edilirse, bunların hazineye irat kaydedilmesine karar verilir. 

c) Siyasî partilerin kanuni sınırları aşan taşınmaz malları varsa bu malların Hazine adına tapuya tesciline karar verilir.

d) Mali denetim sonucunda tespit parti saymanın tespit edilen açıklarının, saymana ödettirilmesine karar verilir.

e) Anayasa Mahkemesi siyasî partilerin mali denetiminde Sayıştay'dan yardım alabilir.

 Başarılar Dilerim.
Doç. Dr. Kemal Gözler