LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU
Final (6 Haziran 2006) (Doç. Dr. Kemal Gözler)

Ad Soyad:
No:

TALİMAT: Sınav test ve klasik olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Test kısmının süresi 20; klasik kısmın süresi ise 1 saat 30 dakikadır. Önce sınavcın test kısmı uygulanacak, kağıtlar toplandıktan klasik kısma geçilecektir. Sınavın klasik kısmında 1982 Anayasası metnini kullanmak serbesttir. Test kısmında anayasa kullanılamaz. Lütfen okunaklı yazınız. Sadece istenilene cevap veriniz. Küçük küçük ve sık satır yazmayınız. Gereksiz açıklamalardan puan kırılır.  Test kısımda her soru 1 puan değerindedir. Klasik kısımda ise her sorunun değeri yanına belirtilmiştir.

SINAVIN KLASİK KISMI

SORULAR

1. 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları arasında Cumhurbaşkanının; a) görev süresi

b) tekrar seçilip seçilememe konuları bakımından aşağıdaki tablo üzerinde bir karşılaştırma yapınız. (3 p)

2. 1961 Anayasasının temel hak ve hürriyetlerin tanınması alanında getirdiği yenilik nedir? Sadece belirtiniz. (3 p)

3. 1982 Anayasasının “kazuistik bir anayasa” olduğu söylenmektedir? “Kazuistik anayasa” ibaresinden ne anlıyorsunuz? (3 p)  

4. Siyasî partilerin kapatılmasında “odak haline” gelme ölçütü ne demektir? Bu ölçüt hangi durumda aranır? (3 p) 

5. “Jandarma devlet” anlayışı hangi devlet anlayışının karşıtıdır? Sadece ismini belirtiniz (3 p)

6. Planlamaya ilişkin 1961 ve 1982 Anayasaları arasında bir fark var mıdır? Varsa bu fark nedir? Sadece belirtiniz? (3 p) 

7. Hukuk devletinin gerekleri nelerdir? Şema hâlinde gösteriniz? (3 p)

8. Türk hukuk düzeninde kendisine karşı dava açılamayacak olan idarî işlem ve eylemler nelerdir? Bunları sadece sayınız. (3 p)  

9. Pozitif ayrımcılık ne demektir? Bir örnek vererek bu kavramı çok kısaca kavramı açıklayınız. (3 p) 

10. Anayasanın başlangıcı, anayasanın metnine dahil midir?  Neden? Cevabınızın dayanağı nedir? (3 p)

11. Üçüncü kuşak haklar ne demektir? Bir-iki cümle ile açıklayıp, bunlara bir örnek veriniz. (3 p)

12. Varsayalım ki, Bakanlar Kurulu, usûlüne uygun olarak çıkardığı bir kanun hükmünde kararname ile sosyal güvenlik hakkını düzenlemiştir. Bu kanun hükmünde kararname anayasamıza uygun mudur? Neden? (3 p) 

14. Türkiye'de kolluk yetkisi hangi durumda askerî makamlara geçer. Sadece belirtiniz. (3 p) 

15. TBMM Dilekçe Komisyonunun dilekçeler konusunda aldığı kararların hukukî niteliği/gücü nedir? (3 p)

16. A’nın tarlası üzerinden Karayolları Genel Müdürlüğü yol geçirmiştir. Bunun üzerine A, derhal Avrupa İnsan hakları Mahkemesine başvurmuş ve tarlasının değeri kadar tazminat istemiştir. AİHM’nin kararı ne olur? Neden? AİHM’nin kararının dayanağını teşkil edecek olan kavram veya ilkeyi belirtiniz. (3 p)

17. Türkiye'de milletvekillerinin siyasî parti liderlerinin sultası altında olduğundan, siyasî parti liderlerinin emri altında oy kullandıklarından yakınılmaktadır.

a) Bu durum neden kaynaklanmaktadır? Bunun altında yatan şey nedir? Bu duruma çözüm getirmek için seçim hukuku bakımından yapılabilecek bir şey var mıdır? Varsa bu şey nedir? (2 p)  

b) Çözüm olarak düşünülecek bu şeyin gerçekleştirilmesi durumunda bundan dolayı ortaya bir sakınca çıkar mı? Çıkarsa bu sakınca nedir? (2 p)  

18. Olay: Varsayalım ki, Şemdinli’de çıkan olaylar hakkında bir TBMM Araştırma Komisyonu kurulmuştur. Komisyonun Şemdinli’de yaptığı bir toplantıda, komisyon üyesi Milletvekili M, olaylara karıştığı iddia edilen bir kamu görevlisi K'ya hakaret etmiştir.

Sorular: a) K, Milletvekili M hakkında ceza davası açılması istemiyle Cumhuriyet Savcılığına şikayette bulunmuştur. C. Savcısı Milletvekili M hakkında ceza davası açabilir mi? Neden? (2 p) 

b) K, Milletvekili M hakkında Şemdinli Asliye Hukuk Mahkemesinde tazminat davası açmayı düşünmektedir. Bu davayı kazanabilir mi?  Neden? (2 p) 

c) K, Milletvekili M’nin milletvekilliği sona erdikten sonra Milletvekili hakkında tazminat davası açabilir mi? Neden? (2 p) 

19. Olay: Milletvekili M’nin, A’yı yaralandığı iddia edilmektedir. A’nın şikayeti sonucunda Cumhuriyet Savcısı Milletvekili M hakkında soruşturma açmış  ve dokunulmazlığının kaldırılmasını Adalet Bakanlığı aracılığıyla istemiştir. TBMM genel Kurulu 1.11. 2004 tarihinde Milletvekili M’nin dokunulmazlığını kaldırmıştır. M hakkında ceza davası açılmış ve dava neticesinde M, 1 yıl 2 ay hapis cezasıyla cezalandırılmış ve cezası Yargıtay onanarak kesinleşmiş ve kesinleşen mahkeme kararı 1.3.2006 günü TBMM Genel Kurulunda okunmuştur. Cumhuriyet Savcısı M’nin daha önce başka bir suç daha işlediğini de keşfetmiş 1.5.2006 günü M hakkında Asliye Ceza Mahkemesinde yeni bir dava açmıştır.

Soru: Bu olayda hukuka aykırılık/aykırılıklar var mıdır? Varsa nedir/nelerdir? Neden? (5 p)

20. Olay: Aynı zamanda milletvekili olan Bakan B’nin rüşvet aldığı iddiasıyla Cumhuriyet Savcısı C soruşturma açmış ve B’nin yasama dokunulmazlığının kaldırılması istemiyle Adalet Bakanlığı aracılığıyla TBMM’ne başvurmuştur. TBMM Genel Kurulu B’nin yasama dokunulmazlığını kaldırmıştır. Bunun üzerine Cumhuriyet Savcısı B Hakkında Ankara Ağır Ceza Mahkemesinde ceza davası açmıştır.

Soru: Bu olayda hukuka aykırılık/aykırılıklar var mıdır? Varsa nedir/nelerdir? Neden? (5 p) 

21. Olay: 5 milletvekili bir kanun teklifi vermiştir. Kanunun kabulü için TBMM Genel kurulunda yapılan oylamada, 151 kabul, 140 ret ve 10 çekimser oy çıkmıştır.  Oylamaya katılan bir bakan kendi kabul oyu dışında ayrıca oylamaya katılamayan iki bakan arkadaşı yerine kabul oyu kullanmıştır. TBMM Başkanı kanunun kabul edildiğini açıklamış yayınlanmak üzere Cumhurbaşkanına göndermiş Cumhurbaşkanı da kanunu 1.2.2006 günü Resmî Gazetede yayımlamıştır. Kanunun iptali istemiyle 110 milletvekili 20.3.2006 günü Anayasa mahkemesinde iptal davası açmıştır.

Sorular a) Kanun usûlüne uygun olarak kabul edilmiş midir? Anayasaya aykırılık/aykırılıklar var mıdır? Neden? (4 p)  

b) Anayasa Mahkemesi ne karar vermelidir? Neden? (4 p) 

22. Olay: 200 milletvekili Anayasanın bir maddesinin değiştirilmesi için değişiklik teklifi vermiş, değişikliği teklifinin kabulü için işaretle yapılan oylamada 335 kabul, 120 ret ve 3 çekimser oy çıkmıştır. TBMM başkanı değişiklik teklifinin kabul edildiğini açıklamış, değişikliği yayınlanmak üzere Cumhurbaşkanına göndermiş, Cumhurbaşkanı da değişikliği onaylayarak Resmî Gazete’de yayınlamıştır. Bunun üzerine ana muhalefet partisi meclis grubu süresi içinde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmıştır.

Sorular: a) Anayasa değişikliğinin kabul edilmesi sürecinde anayasaya aykırılık/aykırılıklar var mıdır? Varsa nedir/Nelerdir? Neden? (4 p)  

b) Anayasa Mahkemesi bu olayda ne karar verecektir? Neden? (4 p) 

Başarılar Dilerim. Doç. Dr. Kemal Gözler

Etrafınızdaki arkadaşlarınızın ismini yazınız. Ön:                 Arka:                      Sağ:                       Sol: