Ticari İşletme Hukuku Özet Çalışma Notları

Word formatında indirmek için tıklayınız.Türk Ticaret Kanunu (TTK) ‘na göre ticarethane, fabrika ve ticari şekilde işletilen diğer müesseseler ticari işletme sayılır.

TTK m. 12 de hangi müesseselerin ticarethane sayıldığı gösterilmiştir ancak asıl ölçüt esnaf düzeyini aşıp aşmadığıdır.

Esnaflık maddi sermayeden çok bedeni çalışmaya dayanır.

Ticari işletme unsurları şunlardır;a)Bağımsızlık (şube olmaması gerekir)b)Gelir sağlamayı hedef tutma c)Esnaf faal. Aşma d)Devamlılık

İşletmenin maddi unsurları ; a) Para b) Tesisat (Menkullar. G. Menkuller) c) Döner M. Varlığı (Şeker Fabrikasının işleyeceği pancar veya un fabrikasının işleyeceği buğday gibi…)

İşletmenin G. Maddi Unsurları ; a) Kiracılık Hakkı (Kendi Mülkü Değilse) b) Sınai Haklar (Tic Ünvanı, İşletme Adı, Marka,) c) Fikri Haklar (Telif Hakkı) d) Peştemaliye (Müşteri)

Şube idari yönden yönetim ve temsil yönünden merkezce sınırlandırılır ancak iktisadi yönde dışarıya karşı bağımsız bütündür.

Şubenin hukuki işlemlerinde kar ve zarar merkeze aittir. İşletmenin devri şubeyi de kapsar. Ancak sözleşme ile devir dışı bırakılabilir.

Şubenin muhasebesinin ayrı defterde tutulması gerekir ancak bu defterin şubede bulundurulması şart değildir

Şube ve merkezin mekanı ayrıdır. Şubeye karşı açılacak davalar merkezin yanı sıra şubenin olduğu yerde (de) açılabilir. İflas takibi/davaları ise sadece merkezin olduğu yerde açılabilir.

Şubeler bulundukları yer ticaret siciline tescil ve ilan olunur.  Buraya merkeze ait siciller de işlenir.

Şubeler bağlı oldukları ticaret unvanını şube olduklarını belirtir halde kullanılırlar. Ziraat Bankası A.Ş Çaycuma Şubesi gibi. Şube ayrı bir ticaret unvanı alamaz.

TİCARİ İŞLETME DEVRİ (TİD)

TİD borçlar kanununda düzenlenmiştir.

Bir ortağın (bu ortak en büyük ortak olsa dahi işletmedeki payını devretmesi ticari işletmenin devri (TİD) anlamına gelmez.

Tic. İşl. nin zorunlu unsurlarının dışında hangi unsurlarının devrin dışında tutulduğu sözleşme ile kararlaştırılabilir. Aksi durumda tüm unsurlar yani maddi ve gayri maddi tüm unsurlar devredilmiş sayılır. Tic. İşl.nin devri ilan ve ihbardan itibaren hüküm ve sonuç doğurur.

Ticaret unvanının aksine işletme adı işletmeden ayrı olarak devredilebilir.

TİD sözleşme ile yapılır. Şekle uygun olması gerekli değildir. Ancak mesela G. Menkul de devrediliyorsa bu konuda şekle uyulmalıdır.

TİD sonucunda ürün piyasasında toplam pay %25 i aşıyorsa bu devir kararına Rekabet Kurulu Karar verir. Ya da yıllık geliri belli bir oranı geçerse

TİDde devreden ticareti terk eden sıfatını alır 1 yıl iflas yolu ile takip edilebilir.

Devrolan işletmedeki unsurlar 3. kişiye ait ise iyi niyetli devralan bunlar üzerinde mülkiyet hakkını kazanır. Emin sıfatıyla zilyetten almış gibi olur.

TİD de devreden devralanla muaccel borçlar için ihbar ve ilandan itibaren 2 yıl müeccel borçlar için muaccel olmalarından itibaren 2 yıl sorumludur

TİD de sözleşmede rekabet yasağı belirtilmemiş olsa bile devreden için rekabet yasağı söz konusu olur devrettiği işletmeye karşı rekabet edemez.

TİD için üretimi sadece üretimi gerçekleştirecek kısmın dahi devredilmesi yeterlidir.

TİCARİ İŞLETME REHNİ (TİR)

Ticari işletme rehninde rehnin konusu  menkullerdir gayri menkuller ve üretilmiş mallar kapsamına girmez

TİR in kapsamına giren zorunlu unsurlar 1) ticaret unvanı 2) işletme adı 3) menkul işletme tesisatı ihtiyari unsurlar ise sınai haklardır.

Rehin veren ancak ticaret siciline kayıtlı ticari işletme sahibi gerçek-tüzel kişilerdir. İşletmenin ticaret siline ya da esnaf siciline kayıtlı olması temel şarttır.

Rehin alan a)sermeye şirketi olan kredi kuruluşları (banka vb) b)kredili satış yapan kişiler c)kredili satış yapan kooperatifler

Ticari İşl. Rehninde (TİR) rehin konusu mallar kullanılmaya devam edilir ancak değiştirme ve devretme durumlarında rehin Alanın izni gerekir.

***Rehin alan da rehni devredebilir üstelik devrettiği kişinin TİR alacak kişilere haiz olması bu durumda gerekmez.***

Kredili satış yapan gerçek ve tüzel kişilere rehin yapılırsa sadece kredili satılan mallar üzerinde rehin kurulur.
Bu nedenle kural olarak 3. kişinin borçlar için yapılabilen TİR kredili satış yapan kuruluşlara rehin vererek yapılamaz çünkü tacir mal alıp kendi borçlanmışsa böyle bir şey olabilir.

Borcun ödenmesi ile TİR sona erer. Rehnin sicilden terkini için alacaklının başvurması veya alacaklı bulunamazsa mahkeme kararı gerekir.

Tacir rehin yaptırdıktan sonra ticaret sicilinde işletmesini terkin ettirirse sicil memuru rehin alan durumu bildirir 2 ay içinde takibe başlanır hak düşürücü süredir

TİR kurmaya AŞ lerde Yönetim kurulu Yetkilidir.

TİCARİ İŞ

TTK da düzenlenmiş işler mutlak ticari iştir. Bu işlerde bir tarafın tacir/ticari işletme olması gerekmez. Bunlar mutlak ticari hükümlerdir.

Bir ticari işletmeyi ilgilendiren muamele, fiil , işler TTK da düzenlemeye bakılmaksızın ticari iş sayılır. Bunlar nispi ticari hükümlerdir.

Taraflardan biri için ticari iş kapsamında olan sözleşme diğer taraf için ticari iş sayılır.

Gerçek kişi olan tacir yaptığı işin ticari iş olmadığını karşı tarafa söylemişse ya da bu açıkça anlaşılabiliyorsa bu iş tacir olan borçlu taraf için dahi adi borç sayılır.

FAİZ

Faiz kapital faiz (paradan mahrum kalınan süre faizi) ve temerrüt faiz (vade gününden sonraki gecikme faizi) olarak 2 ye ayrılır. Bunun dışında kanuni/iradi ve basit/mürekkep tasnifleri de vardır.

Ticari muamelelerde kararlaştırılmamış olsa dahi faiz yürütülür. Gerek adi gerek ticari işlerde faiz oranını belirlemede serbesti vardır. Faiz, anaparayı ticari/adi iş olsun her zaman geçebilir

3 aydan aşağı olmamak kaydıyla cari hesaplarla, borçlu bakımından ticari iş olan karz akitlerinde faize faiz yürütmek mümkündür. Ayrıca kambiyo senetlerinde müracaat haklarının kullanılmasında da bileşik faiz uygulanır.

Faizin işlemeye başlayacağı tarih kararlaştırılabilir. Kararlaştırılmamışsa vade tarihinden vade yoksa ihtar tarihinden itibaren faiz işlemeye başlar.

Ticari hükümleri uygulanması sırayla şöyledir 1) Emredici kanun hükümleri ve sözleşmeler 2) yedek hükümler 3) örf ve adetler 4) umumi hükümler

İlgililer aynı bölgede olmadığı durumda mukavelede aksi hüküm yoksa ifa yerindeki örf ve adet uygulanır.

Tacirlerin örf ve adet kuralını ispatlaması gerekmez. Ticaret odasına sorulur. Tacirlerin adetin uygulanması için adeti bilmesi de gerekmez. Tacir olmayanlar için uygulanabilmesi için ise bilinmesi gerekir.

Ticari işlerde belirli vade kararlaştırılsa da kesin vade hükümleri uygulanır.

Şirket ortakları şirketi kendi adlarına işletmezler o nedenle şirket ortaklarının kendileri tacir sayılmazlar.

Ticari İşletme Hukuku Özet Notları

Yazar Hakkında

Adaletli

Konuk Yazar

  • Erhan ŞİMŞEK

    Bu güzel ve önemli bilgileri paylaştığınız için çok teşekkür ederim.

Yazıların izin alınmaksızın başka mecralarda yayınlanması, yasa gereği telif hakkı ihlali oluşturmaktadır. Kaynak belirtilmek kaydıyla kısa alıntılar yapılabilir. © 2007 - 2014.